viernes, 29 de noviembre de 2013

domingo, 3 de noviembre de 2013

FRASES EN MAZAHUA



 
Buenos días
 
Kimi
Buenas tardes
 
Mashco tia
Buenas noches
 
Mascho ya
¿Cómo estas?
 
Fe y kaa
Adiós
 
Mashaka va
Hasta mañana
 
Mashco ya
Mbijmir
 
Inyecta
Ñante
 
Abogar por una persona; abogado
 
Ñasa
 
Mirar hacia arriba, al cielo
Rrabi
Tortilla de trigo
 
Pejo
 
Barro

PALABRAS EN MAZAHUA

 
EJÉ...................LLOVER


 
 
ANIMAL:ubi

 
 
ALIMENTO:jñona

 
 
ALEGRE:mäjä



 
 
ALACRAN:dyeza

 
SABROSO

 
 
NIÑO

 
GUAJOLOTE

 
ABUELO

 
 
ABUELA

 
 
CASA

 
MUJER

 
OJOS

 
VENADO

 


AGUACERO:d’anú



ALDEA:tsijñiñi


 
ÁNGEL:anxe


 

viernes, 1 de noviembre de 2013

POEMA MAZAHUA

                                  
  
Tata Ngemoru (Jocotitlán, la montaña sagrada de la región mazahua)
Julio Garduño
Niji un t’oxkomu/
Kja ñich’eje un t’at’eje
Mamu/ yara enje d’yeb’e.
Tata Ngemoru
Ts’apji ra saja un ts’id’yeb’e un ri mimiji
B’u/b u/ba yo in d’yeego
Tunsu yo ndajna ñe ngichijunu
Nuba ri jiezi i zak’u un kja zengua
Ts’ipale, popju un jomu
Ñe otu un jyaru ra pat’u/.
Na tunk’u yo semia
Ri d’ak’u un ri sogo ñe un b’epjigo
Na mbes’e un tjo’o,
Un jñonu in jñiñiji
Yo si’i in chiigo;
Tata Ngemoru/,
Mizhokjimi k’u dya tu’u,
Dya ri dyak’ujme t’imi
Jmunt’u yo ngomu ñe jiezi
Ra zatr’a un dy’eb’e.
 
Un penacho de nubes blancas
Sobre nuestra gran montaña
Anuncia ya la lluvia.
Tata Ngemoru
envía pronto las aguas de la vida.
Aquí están mis manos,
Cargadas de flores y copal.
Aquí pongo mi espíritu en la ofrenda.
Padre mío, humedece la tierra.
Te traigo estas semillas
En prueba de mi amor y mi trabajo
Que nazca el maíz,
Comida de nuestro pueblo;
Tata Ngemoru,
Padre eterno y sagrado,
No nos arrojes al hombre.
Reúne pronto las nubes y desata
La bendición de la lluvia.

Ndareje togu_ (Río Jaltepec)

Fausto Guadarrama

Zo ri mamu/ji
K´u/ yo in ndejege
Ya o s´omaji
Ñeje ra mamu/ji
K´u/ dya na mimige.
Daja un pa´a
Ra saja un dyodu/;
Nudyama
Ra negojme
K´u/ ra pesijme
Nuyo  in jorege,
Pama,pama
Ra mbeñejm
Yo in choge
Nuyo  mi juesiji.
No importa
que tus aguas
se hayan contaminado
y que piensen
que no tienes vida.
Algún día
Llegará la sequía;
Entonces
Nos esforzaremos
Por recuperar
tus aguas claras
Siempre
Recordaremos
Tus ojos
De diamantinas.
 
(Guadarrama,F.1999)